Czym są uszkodzenia mózgu?

Uszkodzenia mózgu, lub bardziej fachowo - urazowe uszkodzenia mózgu (ang. traumatic brain injury, TBI) nie są właściwie chorobą lecz zespołem chorobowym obejmującym następstwa pierowtnych i wtórnych uszkodzeń mózgu. Uszkodzenia mózgu powstają w wyniku oddziaływania fizycznych sił zewnętrznych (urazów). Przyczyną pierwotnego uszkodzenia mózgu jest mechaniczne uszkodzenia tkanki nerwowej i naczyń krwionośnych mózgu. Natomiast faza wtórna uszkodzenia mózgu jest konsekwencją pierwotnego uszkodzenia mózgu i obejmuje zmiany niedotlenieniowo-niedokrwienne, obrzęk mózgu, zaburzenia metaboliczne, zmiany w przepuszczalności naczyń, zmniejszenie przepływów krwi, rozlane uszkodzenie aksonalne, skurcz naczyń oraz wodogłowie skutkujące wzrostem ciśnienia środczaszkowego.

Leczenie i rehabilitacja Pacjentów z uszkodzeniem mózgu

Leczenie uszkodzeń mózgu koncentruje się na zahamowaniu pierwotnego uszkodzenia mózgu oraz zapobieganiu lub nawet odwrócenie wtórnego uszkodzenia mózgu. Mimo prób leczenia, rokowania są zazwyczaj złe i wielu Pacjentów z uszkodzeniami mózgu doświadcza przykrych następstw urazu mózgu, głównie w postaci zaburzeń neuropsychiatrycznych i neuromotorycznych (ruchowych). Zaburzenia neuropsychiatryczne mogą być bardzo różne, zależą one od miejsca i stopnia uszkodzenia mózgu. Do neuropsychiatrycznych uszkodzeń mózgu należą: zaburzenia świadomości, nasilone zaburzenia funkcji poznawczych i wykonawczych, objawy psychotyczne, zmiany osobowości, depresja, zaburzenia kontroli impulsów, zwiększona drażliwość i agresja. Choroby i zaburzenia psychiatryczne można leczyć farmakologicznie, natomiast Pacjenci po uszkodzeniach mózgu najczęściej wymagają neurorehabilitacji. W zakresie zaburzeń funkcji poznawczych i wykonawczych skuteczna jest rehabilitacja neuropsychologiczna i neurologopedyczna (językowa).

Drugą grupą następstw uszkodzenia mózgu są zaburzenia w obrębie układu ruchu (niedowłady kończyn górnych i dolnych, spastyczność), które wymagają rehabilitacji neuromotorycznej. Nasza oferta dotyczy właśnie pomocy Pacjentom z niedowładami powstałymi w następstwie uszkodzenia mózgu.

Czym jest a czym nie jest neurorehabilitacja motoryczna po uszkodzeniach mózgu?

Należy zwrócić uwagę czym tak naprawdę jest NEUROrehabilitcja, ponieważ różni się ona nieco od tradycyjnej rehabilitacji. Tylko mózg jest wstanie sam zmienić swoje "okablowanie". Nieuszkodzone fragmenty mózgu przejmują funkcję tych uszkodzonych i dodatkowo powstają nowe połączenia między neuronami - takie zjawisko nazywamy neuroplastycznością. Pacjent z pomocą Specjalistów może jedynie wspomagać neuroplastyczność na różne sposoby. Neuroplastyczność jest procesem będącym biologiczną podstawą uczenia motorycznego. Uczenia motoryczne to najprościej mówiąc - ponowna nauka utraconych umiejętności ruchowych. Wspieranie procesu uczenia motorycznego polega na jego odpowiednim ukierunkowywaniu (ponieważ można się nauczyć źle danego ruchu) oraz wspomaganiu poprzez zwiększenie dokładności i precyzji kontroli motorycznej (np. przed lustrem łatwiej zauważyć błędy) dzięki odpowiednio zobrazowanej informacji zwrotnej dot. naszego ruchu i aktywności bioelektrycznej mięśni (używamy do tego celu techniki biofeedback - czyli takiego nowoczesnego, komputerowego "lustra", które pokazuje to czego nie widać gołym okiem w mięśniu) oraz dzięki zwiększeniu intensywności oddziaływania na mózg poprzez odpowiednią elektrostymulację mięśni (nie jest to klasyczna, bierna elektrostymulacja) a w konsekwencji receptorów czuciowych znajdujących się w tych mięśniach, które wysyłają informację do odpowiednich rejonów mózgu.

Można zauważyć, że to co różni prawdziwą neurorehabilitację od rehabilitacji Pacjentów którzy mają problemy z innymi częściami ciała niż z mózgiem lub rdzeniem kręgowym - jest konieczność osobistego zaangażowania. Ponowna nauka danego ruchu jest możliwa jedynie przez świadomy, wolicjonalny trening. Oznacza to, że wszystkie zabiegi bierne, nie wymagające zaangażowania Pacjenta, lub nie skupiające się na maksymalnym motywowaniu Pacjenta do samodzielnych prób wykonania poprawnego skurczu (i dalej ruchu) - albo w ogóle neurorehabiliatcją nie są, albo są nią tylko w niewielkim stopniu. Niemniej, techniki manualne, masaże etc. które maja za zadanie np. zmniejszyć napięcie spastycznych mięśni stanowią nieocenioną pomoc w przygotowaniu do treningu motorycznego (ponieważ łatwiej jest trenować z rozluźnionymi mięśniami), jednak same w sobie do przywrócenia sprawności ruchowej prowadzić nie mogą (brak uczenia motorycznego). Nasze usługi polegają na zapewnieniu Pacjentom dostępu do najnowszej technologii, która maksymalnie jak to możliwe wspomaga proces uczenia motorycznego. Szczególnie ważne jest aby metody te oraz sprzęt były dostosowane do samodzielnego stosowania codziennie w domu. Więcej o technikach jakie stosujemy znajdziesz w zakładce "metody".

Kilka faktów na temat uszkodzenia mózgu

Bibliografia:

  1. Kulesza B., Litak J., Grochowski C. i in., Urazowe uszkodzenie mózgu, Journal of Education, Health and Sport, 2016.
  2. Białczyk K., Korzycka-Wilińska W., Szymon Gołota Sz., Wyszkowska Z., Następstwa zdrowotne, rodzinne i ekonomiczne traumatycznych urazów mózgu, Journal of Education, Health and Sport, 2017.